‘Immersive’ is overal: maar wanneer word je écht onderdeel van een ervaring?
AMSTERDAM – Musea, restaurants, theaters, festivals en zelfs sportlessen noemen hun aanbod steeds vaker immersive. Maar wanneer is een ervaring werkelijk meeslepend? Is het voldoende om licht, geluid, geur en smaak te combineren, of moet een bezoeker zelf nodig zijn om de ervaring te laten onts...
AMSTERDAM – Musea, restaurants, theaters, festivals en zelfs sportlessen noemen hun aanbod steeds vaker immersive. Maar wanneer is een ervaring werkelijk meeslepend? Is het voldoende om licht, geluid, geur en smaak te combineren, of moet een bezoeker zelf nodig zijn om de ervaring te laten ontstaan?
Harold Smits en Rutger van Stigt Thans, de twee kartrekkers achter Cinema Culinair, zijn een landelijke zoektocht gestart naar de tien meest immersive experiences van Nederland. Daarvoor bezoeken en beoordelen ze uiteenlopende belevenissen: van kunstdoolhoven en dineren in volledige duisternis tot audiovisuele werelden, bewegingsrituelen en diners op onverwachte locaties.
Hun definitieve Top 10 wordt half november bekendgemaakt.
Bijzonder is nog niet automatisch immersive
Het woord immersive duikt steeds vaker op, maar een heldere definitie ontbreekt. Een indrukwekkende locatie, spectaculaire projectie of combinatie van verschillende zintuigen maakt een ervaring volgens Harold en Rutger nog niet automatisch meeslepend.
“Bij een werkelijk immersive ervaring vergeet je niet alleen even waar je bent,” zegt Rutger van Cinema Culinair. “Je aanwezigheid doet ertoe. Je moet bewegen, zoeken, kiezen, proeven, reageren of samenwerken. Je bent niet langer alleen toeschouwer, maar wordt onderdeel van wat er gebeurt.”
De twee hanteren tijdens hun zoektocht drie centrale criteria:
de ervaring trekt de bezoeker doelbewust uit de dagelijkse werkelijkheid;
lichaam en zintuigen worden actief bij de beleving betrokken;
de bezoeker kijkt niet alleen toe, maar beïnvloedt of voltooit de ervaring door zelf iets te doen.
Technologie is daarbij geen vereiste. Een ervaring kan werken met projecties, geluid en interactieve installaties, maar evengoed met duisternis, aanraking, beweging, eten of menselijk contact.
Van kunstdoolhof tot diner in het donker
De zoektocht bracht Harold en Rutger onder meer bij Doloris Meta Maze, waar bezoekers zonder vaste route door een surrealistisch kunstdoolhof kruipen en klimmen. Ook Sanctum, dat intensieve beweging combineert met muziek, ademhaling, meditatie en storytelling, behoort tot de onderzochte ervaringen.
Andere kandidaten zijn AMAZE, waar bezoekers door verschillende audiovisuele werelden bewegen, en Ctaste, waar het zicht tijdens een diner volledig wordt uitgeschakeld. Ook culinaire performances, locatiediners, festivals en ervaringen rond toegankelijkheid en zintuiglijke waarneming worden meegenomen.
Niet iedere spectaculaire kandidaat blijkt de definitie te halen.
“Je kunt alle zintuigen tegelijk prikkelen en toch het gevoel houden dat je naar iets staat te kijken,” vertelt Harold van Cinema Culinair. “Andersom kan een ervaring zonder geavanceerde technologie je volledig opslokken. Het verschil zit niet alleen in wat er om je heen gebeurt, maar vooral in wat de ervaring met jou doet en wat jij zelf moet bijdragen.”
Een persoonlijke en onderbouwde selectie
De uiteindelijke lijst wordt nadrukkelijk geen objectief keurmerk. Harold en Rutger presenteren een persoonlijke selectie, gebaseerd op eigen bezoeken en een vast aantal beoordelingscriteria.
Cinema Culinair dient daarbij als vertrekpunt voor de zoektocht. Tijdens de eigen voorstellingen eten bezoekers exact dezelfde gerechten als de personages in de film, precies op het moment dat deze in beeld verschijnen. Vanuit die ervaring raakten de initiatiefnemers geïnteresseerd in andere makers die bezoekers niet alleen iets laten bekijken, maar hen volledig in een verhaal proberen te trekken.
“We maken zelf een ervaring waarin film, timing, smaak, geur en gezamenlijk eten samenvallen,” aldus Rutger van Cinema Culinair. “Juist daardoor zijn we kritisch geworden op het begrip. Als werkelijk alles tegenwoordig immersive heet, dreigt het woord zijn betekenis te verliezen.”
Welke ervaring mag niet ontbreken?
De laatste kandidaten worden momenteel bezocht en beoordeeld. Makers, bezoekers en deskundigen kunnen tot 15-oktober ervaringen aandragen die volgens hen een plaats in de Top 10 verdienen.
Dat mogen grote producties zijn, maar juist ook kleinere of onverwachte initiatieven. Doorslaggevend is niet het budget of het gebruik van technologie, maar de mate waarin bezoekers werkelijk onderdeel worden van de ervaring.
De persoonlijke Top 10 van Harold Smits en Rutger van Stigt Thans wordt op 16-oktober gepubliceerd.
Noot voor de redactie
Harold Smits en Rutger van Stigt Thans zijn beschikbaar voor interviews over:
wanneer een ervaring werkelijk immersive genoemd kan worden;
de opvallendste ontdekkingen tijdens hun zoektocht;
ervaringen die indrukwekkend waren, maar nét buiten hun definitie vielen;
de groei van immersive entertainment in Nederland;
de uiteindelijke persoonlijke Top 10.
Een redacteur kan in overleg aansluiten bij een van de laatste bezoeken.
Voor interviews, de voorlopige kandidatenlijst en beeldmateriaal: info@cinemaculinair.nl